Omega 3 Nasıl Seçilir?

IFOS (International Fish Oil Standards) Kalite Onayı Nedir?

International Fish Oil Standards (IFOS) programı, balık yağı ürünlerini Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Beslenme Konseyi’nin (CRN) belirlediği kriterler üzerinden test edip, bu ürünleri 5 yıldız üzerinden değerlendiren bağımsız bir programdır. Kanada merkezli olan IFOS Programı’nda test edilen ve 5 yıldız kalite onayı alan ürünler, programın resmi internet sitesinde yayınlanmaktadır:

http://www.nutrasource.ca/ifos/consumer-reports/default.aspx

IFOS Programı Ürün Kategorileri:

Dünya üzerinde bir çok farklı formda balık yağı ürünü olduğu için, IFOS Programı bu ürünleri belli ana kategoriler altında incelemektedir.

Bu kategoriler başlıca aşağıdaki gibidir:

Ultra Rafine Ürünler Kategorisi:
Ürünün içeriğindeki EPA+DHA oranı %60 ve üzeri olan ürünler bu kategoride değerlendirilirler.

Çocuk Ürünleri Kategorisi:
Çocukların tüketimi için olan ürünlerin değerlendirildiği bu kategoride, ürünlerin 5 ml içerisinde minimum 150 mg DHA içermesi gerekmektedir.

IFOS Programı’nda bu iki ana kategori dışında 5 kategori daha bulunmaktadır.

IFOS 5 Yıldız Kalite Onayı Kriterleri:

Bir ürünün Uluslararası Balıkyağı Standartları açısından 5 yıldız kalite onayı alması için aşağıdaki kriterlere sahip olması gerekmektedir:

- Konsantrasyon: Aranan değer, ürünün bulunduğu kategoriye göre değişir. Ultra rafine ürünler kategorisinde ürünün EPA+DHA oranının minimum %60 olması gerekmektedir. Çocuk ürünleri kategorisinde ürünün 5 ml.’sinde minimum 150 mg DHA içermesi gerekmektedir.

- Ağır Metal (Civa, Kurşun, Kadmiyum, Arsenik vb.) Seviyesi: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Beslenme Konseyi (CRN) bir balık yağı ürününde bulunabilecek maksimum ağır metal seviyelerini belirlemiştir. IFOS 5 yıldız kalite onayı alabilmek için bir ürünün bu seviyelerden minimum 2 kat daha saf olması gerekmektedir.

- Kimyasal Atık (PCB ve Dioksin) Seviyesi: Denizlerdeki kirlenmelerden dolayı balık yağı ürünlerinde yüksek dozda kimyasal atık riski bulunmaktadır. Ürünlerin IFOS kalite onayı alabilmek için, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Beslenme Konseyi (CRN) tarafından belirlenen kabul edilebilir maksimim kimyasal atık miktarından yine minimum 2 kat daha saf olması gerekmektedir.

- Oksidasyon Seviyesi: Balık yağı ürünlerinde bir başka risk, ürünlerin okside olarak çabuk bozulabilmesidir. IFOS Programı ürünlerin oksidayson seviyelerini test ederek, bu ürünlerin dayanıklılığını onaylar.

- Yukarıdaki kriterlerin tamamına uyan ürünler, IFOS 5 yıldız kalite onayına sahip olurlar.

Omega-3’ün Kaynağı

Omega-3 Kaynağı:

İnsan sağlığı açısından en faydalı Omega-3 yağ asitleri eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosaheksaenoik asittir (DHA). EPA ve DHA’nın en temel kaynağı balık yağlarıdır.


Balık yağları 2 şekilde elde edilir;

Omega-3 bakımından zengin balık yağı (Fish Body Oil):

•Balığın eti prese edilerek ve distile edilerek elde edilir.

•Soğuk derin deniz balıklarından elde edilir. Örn; Ançuez, sardalye, uskumru •Belli planktonlar ile beslenerek, EPA ve DHA’yı oluşturur.

•EPA ve DHA bakımından zengindir.

•A ve D vitamini içermez.

•4 mevsim kullanılabilir. Moleküler distilasyon teknolojisi, az balık yağında daha çok EPA ve DHA içermesini sağlar.


Morina balığı karaciğeri yağı (Cod Liver Oil):

•A ve D vitamini açısından oldukça zengindir. İçerdiği EPA ve DHA yok denecek kadar azdır.

•Genellikle kış aylarında çocuklara A ve D vitamini takviyesi için verilir.

•Yazın kullanılması önerilmez.

•Kilo aldırır.

Ayrıca balık yağı dışında bitkisel kaynaklı Omega-3’ler de vardır. Özellikle ceviz, keten tohumu, soya ve yeşil yapraklı sebzelerde Alfa Linolenik Asit (ALA) bulunmaktadır. Ancak insan vücudu ALA’yı çok az bir oranda EPA ve DHA’ya dönüştürebildiği için, bitkisel kaynaklı Omega-3’lerin insan sağlığına faydası çok kısıtlıdır.


Soğuk Deniz Balıklarından Elde Edilmelidir:

Balıkta bulunan Omega-3 miktarı içinde yaşadığı denizde bulunan plankton miktarıyla orantılıdır. Balıkta Omega-3 üretimi esas olarak balıkların beslendikleri planktonlar tarafından yapılmaktadır. Çok miktarda planktonla beslenen balıklardaki Omega-3 miktarı daha yüksektir. Soğuk denizlerdeki plankton sayısı daha fazladır. Bu yüzden Omega-3 üretiminde soğuk denizlerin balıkları tercih edilmelidir. Plankton açısından zengin diğer deniz ve okyanuslara oranla, civa ve diğer kirlilikler açısından Güney pasifik okyanusu en iyi seçimdir.


Küçük Balıklardan Elde Edilmelidir:

Büyük balıklar, uzun ömürlü olmaları sebebiyle vücutlarında çok miktarda ağır metal depolarlar. Bu nedenle ağır metal içermemesi açısından küçük balıklar tercih edilmelidir. En uygun balık türleri sardalya ,ançüez ve uskumrudur.

Omega-3 Üretim Formu

Omega-3 Üretim Formu:

Omega-3 yağ asitleri balıkların vücudunda doğal trigliserid formda bulunurlar. Balık yağı üretim aşamasına gelindiğinde Omega-3 yağ asitleri trigliserid formdan çıkartılıp etil ester forma getirilir. Satılmakta olan birçok Omega-3 ürünü etil ester formdadır. Ancak etil ester formdaki ürünlerin sadece %21’i kana karışabilmektedir.

Yüksek kalitedeki Omega-3 ürünleri üretim aşamasında etil ester formdan tekrar trigliserid forma dönüştürülürler. Böylece bu ürünlerdeki Omega-3 yağ asitleri, balıklardaki doğal forma geri dönmüş olur. Yapılan araştırmalar, trigliserid formdaki Omega-3 ürünlerinin etil ester forma göre 3 kat daha etkili olduğunu göstermiştir.

Dolayısıyla trigliserid formdaki Omega-3 ürünleri tercih edilmelidir.

Omega-3 Miktarı

Omega-3 Miktarı:

Omega-3 ürünü seçerken dikkat edilmesi gereken en önemli konulardan bir tanesi ürünün içerdiği Omega-3 miktarıdır. Ancak bir ürünün içerisinde ne kadar Omega-3 bulunduğunu anlamak bazen kafa karıştırıcı olabilir.

İnsan sağlığı için gerekli olan Omega-3 yağ asitleri EPA ve DHA’dır. Dolayısıyla bir ürün seçerken o ürün içerisindeki toplam balıkyağı miktarına değil, toplam Omega-3 (EPA + DHA) miktarına bakmak gerekir. Bu miktarlar farklı ürün kutularında farklı şekillerde belirtilmiş olabilir. Doğru bir karşılaştırma yapabilmek için kapsül formdaki ürünlerde tek kapsül içeriğindeki, şurup formdaki ürünlerde 5 ml. İçeriğindeki Omega-3 (EPA + DHA) miktarına bakmak gerekir.

Özellikle kapsül formdaki ürünlerde Omega-3 oranının %60 ve üzeri olması gerekmektedir. Böylece daha az balıkyağı ile daha çok Omega-3 almak mümkün olabilir.

Saflık ve Güvenilirlik

Saflık ve Güvenilirlik:

Denizlerimizin taşımacılık ve turizm amacıyla kullanılması, evsel, endüstriyel atıkların arıtılmadan veya kısmen arıtılarak denize verilmesi, deniz kazaları sonucu meydana gelen petrol akıntıları, akarsulardan denizlere ulaşan tarımsal atıklar, kirlenmeyi meydana getiren başlıca etkenlerdir. Deniz kirliliğine sebep olan atıklar günlük tükettiğimiz balık, midye gibi deniz ürünlerinde yüksek miktarda bulunmakta, bu durum sağlığımıza olumsuz yönde etki etmektedir.

Benzer riskler kullanılan balık yağı ürünleri için de geçerlidir. Yeterince saflaştırılmamış balık yağı ürünleri kimyasal atık, ağır metal ve insan sağlığı açısından tehlikeli maddeler içerebilmektedir. Omega-3 ürünleri uzun süreli kullanılması gerektiği için, güvenilirliği belli olmayan bir ürünü uzun süre kullanmak insana faydadan çok zarar getirmektedir.

Kullanacağı Omega-3 ürününün saflığından ve güvenilirliğinden emin olmak isteyen tüketiciler, IFOS onaylı Omega-3 ürünlerini tercih etmelidirler. Özellikle her üretim serisi IFOS tarafından onaylanan ürünler, güvenle uzun süre kullanılabilirler.

Omega-3 Sunumu

Omega-3 Sunumu:

Günümüzde Omega-3 ürünleri en çok kapsül formda ve şurup formda satılmaktadır. Her iki formun da sunum ve ambalaj şeklinde dikkat edilmesi gereken unsurlar vardır.

Kapsül Formdaki Omega-3 Ürünleri:

Omega-3 balık yağları yumuşak jelatin kullanılarak kapsül haline getirilir. Bu jelatinler 3 farklı kaynaktan elde edilebilir: Sığır, domuz ve balık. Sığırdan elde edilen yumuşak jelatin kapsüller deli dana hastalığı riski taşıyabilmektedir. Dolayısıyla en güvenilir jelatin formu balık jelatinidir. Kapsül formda Omega-3 ürünü kullanırken ürünün balık jelatininden olduğundan emin olmak gerekir.

Ayrıca kapsül formdaki ürünler şişede veya blister ambalajda satışa sunulmaktadır. Şişe içerisinde bulunan ürünler kullanım sırasında şişenin sürekli açılıp kapatılması ve birçok kapsülün defalarca ellenmesindan dolayı hijyen açısından tercih edilmemelidir. Ayrıca özellikle yaz aylarında yumuşak kapsüllerin birbirine yapışma riski vardır. Bu sebeplerden dolayı en güvenilir sunum formu blister ambalajda satılan Omega-3 ürünleridir.

Şurup Formdaki Omega-3 Ürünleri:

Şurup formdaki Omega-3 ürünleri şişelerde satılmaktadır. Ürünün uzun süre bozulmadan saklanabilmesi açısından en güvenilir şişeler koyu renkteki cam şişelerdir. Plastik şişeler içerdikleri kimyasallar dolayısıyla özellikle yaz aylarında zararlı olabilirler. Camın renginin koyu olması ürünün güneş ışıklarından etkilenmesini engellemektedir.